است - مطابق عقرب ماه برجى تقريبى - در شيراز متولد شده ، و در زمان جوانى چندين سال بشغل آباء و أجدادى پرداخته و ضابط و كلانتر آن ناحيه بود ، تا اينكه در سنه 1258 حاجى خان حاكم دشتى ( كه در 1246 در ضمن فرزندش دشتى شاعر بيايد ) اين ناحيه را بقهر و غلبه تصرف نمود ، و حاجى ميرزا محمد جعفر خان فرار كرده مدتى در تنگستان ماند و ازآن‌پس بشيراز آمده و بامارت ديوان‌خانه‌ى عدليه منصوب شد . آنگاه در سنه 1276 بتهران رفت و از طرف ناصر الدّين شاه به نوشتن تاريخ سلطنت مأمور ، و سپس در سنه 1277 به حقايق نگار ملقب شد ، و او تاريخ مذكور را تأليف كرده و به حقايق الاخبار ناميد ، و گاهى هم آن را « حقايق التاريخ » مىگويند ، و در سنه 1284 از تأليف جلد اول آن فارغ شده و چون بر خلاف ساير مؤرخين دربارى ؛ حقايق أخبار را بر خلاف واقع ننوشته ، و نسبت به اميركبير سخنى درست گفته و دربارهء ميرزا آقا خان نورى آنچه مىدانسته آورده ؛ از همان زمان انتشار شهرتى كافى يافت ، أما پسند ارباب حكومت واقع نشد و بضبط نسخ آن دستور رفت ، و خود ناچار رخت بعراق عرب كشيد و تا آخر عمر در آن أراضى مقدسه بسر برد . و اينك اسماء كتبى كه تأليف كرده : اول : كتاب « آثار جعفرى » در تاريخ و جغرافياى ايالت فارس و شمه‌اى از ممالك ديگر كه نخست آن را مختصرا نوشته و سپس تفصيلى در آن داده چندان كه دو مجلد برآمد ، و جلد دويم آن را « نزهة الاخبار » كه مطابق سال تأليف ( 1297 ) مىشود ناميد و تقديم شاهزاده ظل السلطان مسعود ميرزا نمود ، و خود نوشته كه سال تأليفش مطابق ( ظل السلطان مسعود باد ) مىباشد ، انتهى . ليكن اين جمله 1298 مىشود ، و ممكن است كه آن سال انتهاء تأليف ، و تاريخ نخست ابتداء تأليف باشد . و به‌هرحال ، چنان كه در مقدمه ( صفحه چهارده ) فرموده ، اين كتاب علاوه بر جغرافياى فارس شامل شطرى از احوال علما و شعرا و وزرا و مشايخ و غيره مىباشد ، و جلد اولش را « آينهء مظفرى » ناميده كه آن هم ( 1296 ) مىشود . دويم : كتاب « حقايق الاخبار ناصرى » كه ذكر شد و در « الذريعة 7 : 28 و هم 32 ش 259 » فرمايد آن را « حقايق التاريخ ناصرى » نيز گويند . سيم : كتاب « حقايق المصيبه » در احوال حضرت سيد الشهداء ( ع ) و وقايع مصيبت كه در مقدمه ( ص سيزده ) فرمايد وى در آن كتاب متذكر بعضى از مطالب شده كه منافى مراتب آل اللّه است .